Đọc "Nhật kí Nguyễn Huy Tưởng" thời facebook

Thiết nghĩ con người ta thường có nhu cầu tự trò chuyện với bản thân mình. Đối với những người đa cảm, sống sâu sắc với nội tâm phong phú, nhu cầu đó lại càng tha thiết và mãnh liệt hơn. Nhật ký có lẽ đã hình thành nên bởi một nhu cầu thôi thúc, đặc biệt đối với những người giầu chữ nghĩa, đa cảm xúc, luôn luôn suy tư về mọi việc biển chuyển của xã hội và con người.


Nhà văn viết nhật ký lại càng tất nhiên, bởi vốn muốn thể hiện mọi suy nghĩ tình cảm đang trào dâng trong lòng mình, nhưng chẳng dễ gì đem in ấn ra để truyền bá ngoài xã hội, nên trước hết cần phải ghi lại nhanh chóng trên trang giấy để mình tự đọc, mình chiêm nghiệm, mình ghi nhớ, mình tự lưu giữ… Người viết nhật ký như một kẻ cô đơn chỉ tìm được người tri kỷ là trang giấy trắng trước mặt. Tôi đã tự lý giải như vậy khi đọc bộ NHẬT KÝ NGUYỄN HUY TƯỞNG (do Nguyễn Huy Thắng biên soạn - NXB Kim Đồng, 2016).

Bộ "Nhật kí Nguyễn Huy Tưởng" mới do NXB Kim Đồng ấn hành


Đối với người viết nhật ký thường không ai nghĩ để sau này có dịp in ra cho người đời ngoài xã hội cùng chia sẻ. Thật hoàn toàn khác với hình thức Facebook hiện nay, khi người ta viết ngay lập tức một tâm trạng, một ý kiến cá nhân với một sự kiện vừa xẩy ra trong đời sống như một cơn bão, một tai nạn… Ý kiến đó rõ ràng công khai nhằm bày tỏ với cộng đồng toàn thế giới quan điểm riêng của mình, và cũng vì thế ít nhiều đã có "sự lựa lời"... Nhật ký hoàn toàn là một thế giới riêng tư, một nơi tự do cá nhân bày tỏ tâm can chân thực của người viết. Chính vì thế mà khi ta đọc nhật ký của một người quá cố, một người sống cách chúng ta đã hơn nửa thế kỷ trình bày những sự kiện cách đây đã hơn 80 năm, thì chúng ta có thể tin cậy sự trung thực trong từng câu chữ, từng tâm trạng. Nhật ký giống như một tiểu tự sự của một con người về một giai đoạn lịch sử cụ thể. Trong các trang lịch sử khi nhắc đến giai đoạn 1930-1945 và 1946-1954 nhiều cách viết khác nhau sẽ đem lại cho người trẻ hôm nay một cách nhìn rộng lớn, một phác thảo toàn cảnh về những biến động mang tính chất toàn xã hội như Nạn đói 1945, cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám hay những trận đánh lớn, những chiến dịch lịch sử như Điện Biên Phủ…. Đọc "Nhật Ký Nguyễn Huy Tưởng", người đọc sẽ hình dung ra hình ảnh một người trí thức trẻ đầy nhiệt huyết yêu nước, muốn làm một việc gì đó có ý nghĩa với Đời, người đọc sẽ được rung động cụ thể với từng tình tiết như nhịp thở của người viết nhật ký, để đi tìm ra một con đường, một lối thoát có ý nghĩa cho cá nhân mình và cho cả xã hội Việt Nam những năm tháng đang nghẹn thở, đang bế tắc… mong muốn tiến tới một cuộc cách mạng làm thay đổi toàn bộ xã hội, đất nước và con người Việt Nam. Đọc "Nhật ký Nguyễn Huy Tưởng", dường như người ta được thử thách một cách nhìn lịch sử quá khứ không từ những "định kiến", những "quan điểm sẵn có" đã "ấn định" trước về mọi sự kiện… mà tập nhìn quá khứ từ những sự kiện bé nhỏ, hình ảnh về những con người có thật sinh động hiện ra trong từng lời nói, cử chỉ, và chính những chi tiết bé nhỏ đó đã nói lên lịch sử. Đôi khi hiểu cái nhỏ thì mới biết cái lớn. Bởi những hình ảnh bé nhỏ đó được đặt trong một đại cảnh vĩ đại của diễn biến Cách mạng Tháng Tám và cuộc Trường kỳ Kháng chiến 9 năm.


"Nhật ký Nguyễn Huy Tưởng" có nhiều trang viết rất đời thường của người viết chan chứa tình cảm với người vợ hiền, đôi khi lại là những bóng hồng lướt qua rung động, có khi là những tâm trạng tự bất mãn với chính mình, sự bực dọc với người này người nọ – sự chân thực đó khiến con người không trở nên giả dối, lý tưởng hóa, cao đạo… Chính con người đôi lúc tự đấm ngực mình là "hèn kém, tầm thường" đó lại làm nên những tác phẩm để đời như Vũ Như Tô, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, đã là người sáng lập và là giám đốc đầu tiên của một nhà xuất bản đã đứng vững và phát triển gần 60 năm qua ở Việt Nam, có danh tiếng trên thị trường sách thế giới – Nhà xuất bản Kim Đồng. Nhật ký Nguyễn Huy Tưởng tự nó đã làm nên một tấm chân dung người viết, con người trí thức Nguyễn Huy Tưởng thật trung thực có hay có dở không tô vẽ không là một bức tượng khuôn mẫu…


Bộ sách có đến cả ngàn trang này không chỉ đem lại cho người đọc những hiểu biết như một bộ sách lịch sử, cũng không chỉ đem lại cho người đọc sự hiểu biết về cuộc đời nhà văn Nguyễn Huy Tưởng mà còn có ích cho những người tìm hiểu về văn phong tiếng Việt khá độc đáo. Có thể nói rằng văn phong nhật ký của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng đến bây giờ vẫn có một cảm giác hiện đại. Cách tác giả thể hiện câu từ tiếng Việt trong giao cảm với thời tiết đất trời với người đời - xã hội, với sự soi sâu vào thăm thẳm nội tâm của mình, đôi khi song hành cả ba thì (hiện tại, quá khứ, và mơ mộng tương lai) trong một đoạn văn khiến những người viết văn lớp sau vẫn phải coi đấy là những cách diễn tả đáng học hỏi. Đây là một đoạn văn tác giả luận về công việc sáng tác của nhà văn: Như một người mẹ lúc lâm sản phải chịu bao nhiêu nỗi đau đớn, người văn sĩ trong công cuộc sáng tác cũng phải chịu bao nhiêu nỗi vất vả. Cũng như người mẹ trước khi sinh nở, thì lo ngại, sợ hãi, không được yên tâm, người văn sĩ cũng phải trải qua những nỗi thất vọng, những sự chán nản. Nhưng một đứa con đem lại cho đời bao nhiêu sinh thú, và một tác phẩm hay sẽ làm cho tác giả tự phụ biết bao! Sao ta lại sợ đau khổ? Sáng tác khó nhọc, nhưng sáng tác muôn năm.” (Nhật ký ngày 17-9-1938); còn đây là một đoạn khác Nguyễn Huy Tưởng thổ lộ một “mối tình” của ông: “Cô Nhân, cô hàng sén ở Cổ Loa đã đi lấy chồng. Tôi nhắc tới cô, như nhắc tới cái thời đã qua, không trở lại nữa, tôi thấy nhớ, thấy tiếc cái buổi ngây thơ - mới năm ngoái tôi gặp nàng, gặp ở ga Đầu Cầu - khi nàng gánh hàng ra tầu, tôi cảm nàng với đôi mắt cực sáng và lẳng, ngực rất nở, da rất trắng. Rồi viết thư, rồi những buổi chợ Sa, tôi về với nàng, rồi cái hôm chợ sép nàng đứng nói chuyện với tôi, vứt vỏ bưởi vào tôi, rồi cái hôm nàng đứng cua cỏ ở ruộng, thấy tôi nàng chạy lại tự tình, ngồi ở bờ ruộng rồi hẹn tôi đến chơi. Bao nhiêu những cái nhỏ nhặt ấy đã làm đầy lòng tôi năm ngoái, cái lòng dễ yêu, dễ cảm của tôi. Thôi, thế là hết. Hết một cách lặng lẽ, nhưng âm thầm, một câu chuyện tình, nó mở từ đầu năm ngoái, và nó kết thúc vào đầu năm nay. Bây giờ có về đến chợ, tôi sẽ chỉ thấy trơ những người chế giễu, mà bóng nàng thì khuất hẳn, mất hẳn. Nhân có còn âm hưởng gì trong lòng ta nữa không?” (Nhật ký ngày 23-2-1939). - Tất cả đều rất thật, rất tự nhiên nhưng cũng thật hiện đại, như lối nghĩ, cách nói của một người hôm nay, dù có xen những chữ cổ, như “lâm sản”, “cua” (cỏ). Thật khó có thể nghĩ chúng từng được viết cách nay đã hơn ba phần tư thế kỉ!


Để có được một bộ sách quý như "Nhật ký Nguyễn Huy Tưởng" người đọc hôm nay phải trân trọng công lao gìn giữ tư liệu của bà Trịnh Thị Uyên, người vợ yêu quý của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, công phu làm việc biên tập miệt mài cẩn trọng của con trai nhà văn, anh Nguyễn Huy Thắng (nguyên Tổng biên tập NXB Kim Đồng) và quyết tâm đầy trách nhiệm của NXB Kim Đồng mong muốn đem đến một cuốn sách có ý nghĩa cao đẹp với nền văn hóa đọc của nước nhà trong những năm tháng đất nước và thế giới sôi động những sự kiện lịch sử và tràn ngập những thông tin đa dạng như hiện nay.


Hà Nội mùa Thu 2016

Lê Phương Liên

Lượt xem: 1243

Ý KIẾN CỦA BẠN

Trong lịch sử văn chương Việt Nam thời hiện đại, ít ai sớm nhận ra ý nghĩa và thành công...


Hỏi đáp

21-11 hoang: BRIDE OF WATER GOD
21-11 Dung: Nữ hoàng ai cập
21-11 Oikawa: tái bản Vampire
21-11 Minh Anh: co dau thuy than
21-11 yuki: Hương tình yêu
21-11 nguyenthanhnam: số tập kurozakuro

HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG

Hotline: (08)4 3943.4490
(8h30-17h30 - Từ thứ 2 đến thứ 6)
Email: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Hỗ trợ qua: Chat ship hàng mỹ
Nxbkimdong@facebook
Cơ quan chủ quản: Nhà xuất bản Kim Đồng - Trụ sở: 55 Quang Trung, Hà Nội