Nhà văn Nguyễn Đình Tú: Hình ảnh mới về nhà văn mặc áo lính

Nguyễn Đình Tú lại ra sách. Chẳng cần hẹn vẫn lên. Chim vào mùa thì làm tổ. Nguyễn Đình Tú không cần chờ mùa vẫn ra sách. Hay với anh, năm nào cũng chỉ có một mùa, mùa… ra sách. Khác chăng, lần này không phải “vệt” tiểu thuyết với những xung đột, dư chấn, mổ xẻ sắc lẻm về tâm lí – hình sự - xã hội quen thuộc. Anh cúi mình xuống để chơi với thiếu nhi. Nói như Nguyễn Đình Thi, là: Súng gươm vứt bỏ lại hiền như xưa. Sau cuốn truyện thiếu nhi đầu tiên, Ba nàng lính ngự lâm, in và tái bản ngay sau đó không lâu, lần này Nguyễn Đình Tú gửi đến độc giả nhỏ tuổi cuốn sách Chú bé đeo ba lô màu đỏ, dày dặn hơn, cả về dung lượng chữ lẫn sức dung chứa của câu chuyện.


PGS.TS Bùi Thanh Truyền nhận định: “Truyện phiêu lưu, viễn trình không phải là quá mới trong văn học thiếu nhi Việt Nam và thế giới. Nguyễn Đình Tú tiếp nối và lạ hóa đề tài này bằng một nội dung với những sự kiện, con người, cảnh vật giàu tính thời sự, gần gũi với tuổi thơ đương đại, một cách kể chuyện chạm đến được tình cảm, hành xử của bạn đọc nhỏ tuổi. (…) Những cuộc chơi kì thú thường đi liền với ít nhiều phiêu lưu, mạo hiểm. Việc rẽ vào địa hạt văn chương cho tuổi thơ của Nguyễn Đình Tú có thể xem là chuyến du hí như thế. Đây không giản đơn chỉ là tính đa dạng của đề tài, sự biến ảo, linh hoạt trong lối viết, mà trên hết là sự đắm đuối, hết lòng với tuổi thơ, với văn học cho thiếu nhi nước nhà ở cây bút quân đội này.”

"Chú bé đeo ba lô màu đỏ" - tác phẩm mới nhất viết cho thiếu nhi của nhà văn Nguyễn Đình Tú

2.
Năm 2000, nhà văn Nguyễn Đình Tú đầu quân về Văn nghệ Quân đội, sau nhà văn Đỗ Bích Thúy khoảng vài tháng, cũng là sau thời điểm hai người chia nhau giải Nhất và Nhì cuộc thi truyện ngắn 1998 - 1999 trên tạp chí này. Anh chị là thế hệ nhà văn 7x đầu tiên của ngôi nhà văn chương số 4 Lý Nam Đế. Và đây được xem là đợt “mở cửa” đầu tiên, khi nhà văn Đỗ Bích Thúy ở dân sự vào (từ Báo Hà Giang), nhà văn Nguyễn Đình Tú dẫu thuộc lực lượng vũ trang với quân hàm quân hiệu, nhưng có thể nói là một nửa dân sự, vì xuất phát điểm là dân Luật. Để sau này, Văn nghệ Quân đội cởi mở hơn, tiếp tục chiêu hiền đãi sĩ, hút khá nhiều nhà văn dân sự về đầu quân, như: Phạm Duy Nghĩa, Đoàn Minh Tâm, Uông Triều, Đoàn Văn Mật, Hoàng Đăng Khoa.
Trước đấy, cảm tưởng phía trong cánh cổng của ngôi nhà cổ trầm mặc và những cây đại già trầm ngâm, từ thời Pháp, được Tổng cục Chính trị ưu ái dành cho các nhà văn quân đội làm trụ sở tạp chí, là vương quốc riêng, là khu tự trị. Nhiều bạn trẻ mê chữ nghĩa nhìn vào ngôi nhà, tưởng tượng các nhà văn ở trong đấy mà hân hoan ngưỡng vọng xen lẫn sợ sệt run rẩy rồi đi qua, vương lại tiếc nuối. Đúng như lời nữ sĩ Tự hát, Xuân Quỳnh, từng nói: Văn nghệ Quân đội là trụ sở thứ 2 của Hội Nhà văn. Thậm chí “tinh tuyển” hơn. Với tên tuổi qua các thời kì như: Vũ Cao, Thanh Tịnh, Nguyên Ngọc, Nguyễn Khải, Nguyễn Minh Châu, Thu Bồn, Lê Lựu, Hữu Thỉnh, Vương Trí Nhàn, Khuất Quang Thụy, Trung Trung Đỉnh, Trần Đăng Khoa, Nguyễn Bình Phương v.v…
Chỉ từ thế hệ nhà văn 7x về sau, Văn nghệ Quân đội mới lấp lánh một diện mạo mới, hình ảnh mới, không khí mới, đương đại hơn, gần với hơi thở cuộc sống hơn. Và người đi tiên phong trong việc làm thay đổi cách nhìn của mọi người vào các nhà văn mặc áo lính, tôi cho rằng, đấy là nhà văn Nguyễn Đình Tú.
Nhà văn Nguyễn Đình Tú trong một chương trình giao lưu với độc giả nhí


3.
Nguyễn Đình Tú thật sự gây hiệu ứng với truyền thông từ tiểu thuyết Nháp. Dù trước đấy anh đã có vài tập truyện ngắn, như Điệu mambo hư ảo, Đoản khúc mùa thu, rồi truyện dài Cánh rừng không yên ả và tiểu thuyết Hồ sơ một tử tù, Bên dòng Sầu Diện. Cuộc vượt cạn của tác giả để Nháp có được hình hài như độc giả tiếp cận cũng đầy chật vật. Nhiều nhà xuất bản lắc đầu. Lý do: sex quá. Cuối cùng Nháp vẫn ra đời, sinh mổ, vì phải cắt đôi ba chỗ để tiết chế hơn. Và rồi người khen, kẻ chê. Các báo tới tấp bình luận. Tác giả trả lời phỏng vấn mệt nghỉ.
Nháp chính là cú “đột phá khẩu” mở ra thế giới tiểu - thuyết - kiểu - Nguyễn Đình Tú, tiểu thuyết tâm lí – xã hội – hình sự. Bởi ngay sau đấy là Phiên bảnKín ra đời, trong kế hoạch mỗi năm một tiểu thuyết của anh. Nguyễn Đình Tú được “định dạng” là nhà văn viết bạo, viết khỏe. Càng ngày càng nhuyễn và cao tay. Thuở mới lớn, tôi đã từng mê tiểu thuyết Người không mang họ của nhà văn Xuân Đức. Cuốn sách này nổi đình nổi đám, nói như ngôn ngữ giờ có thể gọi là best seller một thời, chạm đến giới tội phạm một cách gây cấn, lẫn những màn miêu tả cảnh làm tình được xem là táo bạo. Nhưng so với Phiên bản, Kín, Nháp của Nguyễn Đình Tú, Người không mang họ không thể là “anh hai” được. Nguyễn Đình Tú li kì hơn, biến hóa hơn, táo bạo hơn, và cũng cài cắm kĩ thuật hơn, kể cả trong miêu tả sex.
Trong khi bộ ba “xe - pháo - mã” Nháp, Phiên bản, Kín chưa hết ồn ào thì Nguyễn Đình Tú tung ra Hoang tâm, rồi Xác phàm, lần lượt chạm đến chiến tranh biên giới Tây Nam và chiến tranh biên giới phía Bắc, kéo theo sự ngỡ ngàng của độc giả và đồng nghiệp. Như thể anh muốn khẳng định: Với nhà văn, chẳng có gì là bất khả. Mọi đề tài đều có thể chạm đến, bởi nhà văn có một thứ quyền năng, là tưởng tượng. Và có nhiều cách để nhận ra “mùi” của lịch sử, kể cả khi không phải người trong cuộc. Lịch sử sẽ chẳng bao giờ “ngủ đông” nếu như thế hệ trẻ còn trăn trở còn cục cựa. Đồng thời, cũng với Hoang tâmXác phàm, Nguyễn Đình Tú chứng minh được rằng, chẳng đề tài nào là khô khan, chẳng đề tài nào là cũ mòn, bằng cách viết, nhà văn đều có thể thổi hồn đương đại, thổi tâm thế của người trẻ vào những điều xưa cũ. Đấy chính là điều để phân biệt, để thấy, nhà văn đứng trên người chép sử thông thường.
Nhà văn Nguyễn Đình Tú giao lưu với độc giả tại Hội sách Hà Nội 2016

4.
Sinh ra và lớn lên tại Hải Phòng, trong gia đình chẳng ai dính dáng đến văn chương. Ngay từ thời sinh viên, Nguyễn Đình Tú đã manh nha tiếp cận đường văn bằng giải thưởng Tác phẩm Tuổi xanh của báo Tiền Phong, cả thơ lẫn truyện ngắn. Cầm tấm bằng cử nhân Luật, anh thi tuyển vào Viện kiểm sát Quân khu 3. Đậu. Thêm một năm đi học chuyển đổi. Thành quân nhân. Ngỡ như công việc cuốn anh đi. Nhưng không. Tổng cục Chính trị tổ chức lớp bồi dưỡng viết văn đầu tiên, đến giờ vẫn là duy nhất, cho toàn quân. Nguyễn Đình Tú là một trong những học viên trẻ nhất của lớp. Chính từ lớp học này, cộng với giải Nhì cuộc thi truyện ngắn ở tuổi 26 đã bốc anh khỏi nghề Luật. Bước rẽ mà chắc chắn chàng trai đất Cảng, thuở mới vào đời chọn Luật để sau ra trường xin về làm việc gần nhà, không tưởng tượng được.
Nếu như các thế hệ nhà văn ở Văn nghệ Quân đội trước đây hay bị đóng khung bằng hình ảnh chỉn chu giản dị với quân phục, có phần khuôn phép và nghiêm ngắn, đúng như nghĩa đen của cụm từ: nhà văn mặc áo lính. Thì bắt đầu từ Nguyễn Đình Tú trở về sau, quân phục thường hay được mang ở các buổi lễ khánh tiết. Bây giờ, kể cả khi xuống đơn vị, các nhà văn trẻ nhà số 4 hay mặc thường phục. Trẻ trung và năng động. Nhìn cách ăn mặc và cách sử dụng các sản phẩm công nghệ, ít ai nghĩ họ lại là người lính, người lính viết văn.
Sự năng động của Nguyễn Đình Tú được thể hiện rõ ở cách anh quảng bá tác phẩm văn chương. Xa rồi thời văn chương là thứ hữu xạ tự nhiên hương. Giờ là thời của truyền thông, thời của thương hiệu. Văn chương không nằm ngoài qui luật ấy. Sách mới liên tục lên kệ. Chỉ đầu tuần cuối tuần đã thấy những cuốn sách mới đẩy sách ra trước đó ít ngày vào góc. Nên quảng bá thật cần thiết. Vấn đề là quảng bá như thế nào mà thôi. Điều này thì Nguyễn Đình Tú “thạo một cây”. Trên mạng xã hội, trên báo giấy, báo hình. Không phải ai cũng đủ nhanh nhạy và thông minh để tương tác với người đọc được như anh. Trước Nguyễn Đình Tú, ở Văn nghệ Quân đội, chỉ có nhà văn Chu Lai. Nhưng Chu Lai gắn liền với hình ảnh người lính, những câu chuyện lính, bụi bặm kiểu lính chiến. Còn Nguyễn Đình Tú đương đại hơn, “đá” được nhiều sân hơn, biên độ rộng hơn.
5.
Một điều dễ thấy nữa, là so với các nhà văn cùng thế hệ, tác phẩm của Nguyễn Đình Tú được giới nghiên cứu phê bình – giảng dạy ở các trường đại học quan tâm săm soi rất kĩ. Sinh viên Ngữ văn/ Ngôn ngữ chọn tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú làm đối tượng nghiên cứu cho khóa luận tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ khá nhiều. Mỗi năm đến mùa báo cáo tốt nghiệp và bảo vệ luận văn lại thấy tên anh được xướng lên ở khắp các trường đại học, từ Tây Bắc xuống Hà Nội, vào Vinh, Huế, Quy Nhơn đến TP. Hồ Chí Minh, rồi xuống miền Tây Nam bộ.
Không chỉ vào giảng đường, tiểu thuyết Nguyễn Đình Tú còn lên màn ảnh nhỏ và màn ảnh rộng. Hồ sơ một tử tù chuyển thể thành phim truyền hình dài tập với tên gọi Lời sám hối muộn màng trong series phim Cảnh sát hình sự. Cánh rừng không yên ả chuyển thể thành phim truyện nhựa cùng tên. Ồn ào nhất là Phiên bản chuyển thể thành phim điện ảnh Hương Ga, đã tạo ra cơn sốt truyền thông và sốt phòng vé liên tục trong khoảng thời gian dài. Người ta thấy một Nguyễn Đình Tú bước ra ngoài trang sách, bắt đầu lấp lánh vóc dáng của showbiz, không còn đơn thuần đóng cửa vùi trong chữ như hình ảnh một nhà văn trước giờ mọi người mặc định nghĩ.
Lấp lánh kiểu showbiz, nhưng Nguyễn Đình Tú không trượt đi theo hướng đấy. Anh tỉnh. Và lí trí. Trong sâu thẳm, con người anh vẫn là con người nhà văn. Luôn đau đáu tự vấn về nghề. Điều mà không phải người viết nào cũng tự ý thức và trăn trở để nhận diện mình cũng như “nâng cấp” mình.
Thế rồi, đang yên lành ở vị trí Phó tổng biên tập tạp chí Văn nghệ Quân đội, Đùng cái, tôi nghe tin Nguyễn Đình Tú xin thôi cương vị lãnh đạo. Điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử 60 năm của tờ tạp chí này. Hỏi anh thì anh bảo: “15 năm trước, mình vừa đủ chán nghề luật để chuyển sang nghề văn. Còn bây giờ, mình vừa đủ chán làm quản lí ở một cơ quan văn chương để chuyển sang làm cán bộ sáng tác - một kiểu nhân viên đặc biệt của cơ quan này. Mình xin rút khỏi vị trí Phó tổng biên tập đơn giản chỉ là vì muốn sống một cách thong thả hơn để được… làm một nhà văn thôi”.
Dường như, quyết định này, thêm phần tô đậm hình ảnh mới về nhà văn mặc áo lính ở con người Nguyễn Đình Tú.

Văn Thành Lê
(Nguồn: Văn nghệ Công an)

Lượt xem: 540

Ý KIẾN CỦA BẠN

Viết cho thiếu nhi, nhà văn xứ Nghệ không chỉ kể những câu chuyện thường ngày. Cô mạnh...


Hỏi đáp

21-11 hoang: BRIDE OF WATER GOD
21-11 Dung: Nữ hoàng ai cập
21-11 Oikawa: tái bản Vampire
21-11 Minh Anh: co dau thuy than
21-11 yuki: Hương tình yêu
21-11 nguyenthanhnam: số tập kurozakuro

HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG

Hotline: (08)4 3943.4490
(8h30-17h30 - Từ thứ 2 đến thứ 6)
Email: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Hỗ trợ qua: Chat ship hàng mỹ
Nxbkimdong@facebook
Cơ quan chủ quản: Nhà xuất bản Kim Đồng - Trụ sở: 55 Quang Trung, Hà Nội