Arkady Gaidar

Arkady Gaidar

Arkady Petrovich Golikov (Арка́дий Петро́вич Го́ликов) sinh ngày 22 tháng Giêng năm 1904 [1], hy sinh ngày 26 tháng Mười năm 1941, là một chỉ huy Hồng quân Liên xô. Ông cũng là một nhà văn Xô-viết nổi tiếng với bút danh Arkady Gaidar (Арка́дий Гайда́р). Những tác phẩm của ông được nhiều thế hệ bạn đọc Việt Nam yêu mến, như Timua Và Đồng Đội, Số Phận Chú Bé Đánh Trống, Bí Mật Quân Sự

Con trai ông, Timur Gaidar từng tiết lộ rằng bút danh Arkady Gaidar có thể có nguồn gốc từ viết tắt của cụm từ tiếng Pháp “Golikov Arkady d 'Arsamas” nghĩa là "Golikov, Arkady đến từ Arzamas". Hoặc cũng có thể Arkady đã tên Gaidar từ tiếng Khakas, có nghĩa là người tiên phong, người dẫn đường. Thời xưa, khi những kị binh Khakas lên đường ra trận, họ sẽ cử một kị binh dũng cảm đi trước mở đường, kị binh này được gọi là gaidar - đây cũng là vị trí của Gaidar trong những đơn vị chiến đấu ông tham gia.

Gaidar được sinh ra ở thị trấn Lgov, tỉnh Kursk, thuộc Đế quốc Nga, nay thuộc tỉnh Kursk, Nga[2]. Cha của Gaidar, ông Pyotr Isidorovich Golikov, là một thầy giáo xuất thân từ tầng lớp lao động. Sau Cách mạng tháng Mười Nga, 1917, ông nhập ngũ, trở thành là một chính ủy Hồng quân. Mẹ của ông, bà Natalya Arkadyevna Golikova, họ thời con gái là Salkova, cũng là một cô giáo. Sau Cách mạng tháng Mười bà trở thành một bác sĩ, bà là con gái của một sĩ quan trong quân đội Sa hoàng. Về phía họ ngoại, Arkady là họ hàng xa của nhà thơ Mikhail Lermontov. Arkady là con trai cả trong bốn người con. Cậu nhóc có ba cô em gái - Natalya, Olga và Yekaterina.

Năm 1912, gia đình Gaidar chuyển đến Arzamas, tại đây, năm 1914, cậu bé Arkady ghi danh theo học tại một trường trung học địa phương.

Năm 1917, Cách mạng tháng Mười Nga bùng nổ, cậu nhóc 13 tuổi Arkady khi ấy hăng hái tham gia hoạt động cách mạng. Gaidar phát truyền đơn và tuần tra trên đường phố. Trong một lần làm nhiệm vụ, cậu bé đã bị thương, một vết dao đâm vào ngực [3].

Khi cha ra trận, cậu bé Arkady cũng quyết định trốn nhà theo cha lên tuyến đầu. Nhưng sau bốn ngày và cách nhà chín mươi cây số, cậu bị tìm thấy và được hộ tống trở về nhà.

Năm 1918, 14 tuổi, Gaidar nộp đơn xin gia nhập Đảng Cộng sản, và bắt đầu làm phóng viên cho tờ báo địa phương, tờ Molot.

Tháng 8 năm 1918, cậu thiếu niên trở thành Đảng viên Đảng Cộng sản. Bốn tháng sau, tháng 12, với chiều cao vượt trội và đôi vai rộng, cậu khai tăng hai tuổi khi xin tình nguyện gia nhập Hồng quân.

Tốt nghiệp khóa đào tạo chỉ huy Hồng quân thứ 7 tại Kiev [4], Gaidar lên đường ra mặt trận, chiến đấu tại mặt trận Ukraine với tư cách là một chỉ huy đại đội.

Tháng 12 năm 1919, bị thương và suy nhược vì chiến đấu ác liệt, Gaidar được xuất ngũ. Nhưng vào tháng 3 năm 1920, cậu lại xin gia nhập Hồng quân, thuộc biên chế Quân đoàn 9 của Mặt trận Cap-ca-zơ, Sư đoàn Kuban 37, làm chỉ huy một lần nữa. Vào mùa hè năm 1920, Gaidar tham gia các chiến dịch truy quét lực lượng của tướng Geyman và Zhitikov [5].

Năm 1921, Gaidar tham gia tiễu trừ các lực lượng phản cách mạng. Năm 1922, anh được thuyên chuyển đến biên giới Mông Cổ, nơi Hồng quân đang phải giành giật với các đơn vị Bạch vệ do Oliferov và Solovyov lãnh đạo. Nhưng cuối năm đó, anh phải vào quân y viện vì các triệu chứng suy nhược tái phát.

Năm 1924, Gaidar được giải ngũ vì bị chấn thương trong chiến đấu.[6]

Sau khi xuất ngũ, Gaidar kết hôn và có một cậu con trai, tên cậu bé là Timur. Nhưng bất hạnh thay, cuộc hôn nhân tan vỡ.

Gaidar bắt đầu viết những câu chuyện đầu tiên của mình vào tháng 12 năm 1924. Các tác phẩm đầu tay xuất hiện trên báo chí từ năm 1925 đến 1927. Anh học viết văn với các nhà văn nổi tiếng thời bấy giờ. Họ phân tích các tác phẩm của Gaidar, giải thích cho anh những quy tắc sáng tác và đặc thù của thể loại. Gaidar say mê học hỏi, háo hức tiếp thu từng từ.

Năm 1925, cuốn tiểu thuyết đầu tay của Gaidar, In the Days of Defeats and Victories (В Дни Поражений И Побед),  đã được xuất bản. Tiếp theo là cuốn Life For Nothing (Жизнь ни во что) và The Mystery of a Mountain, một tiểu thuyết khoa học viễn tưởng.

Và đáng chú ý nhất, là R.V.S. (Р.В.С – viết tắt của tiếng Nga của Revolutionary Military Council – Hội Đồng Quân Sự Cách Mạng - 1925) đã bước đầu định hình trong sự nghiệp văn học của ông một mảng sáng tác cho thiếu nhi, cuốn sách kể những câu chuyện về tình đồng chí nơi chiến trận và chủ nghĩa lãng mạn cách mạng.[7]

Năm 1927, Gaidar chuyển đến Matxcơva. Một năm sau, anh đến Archangelsk, công tác tại tờ báo địa phương Sự thật Severa. Trở về Matxcơva năm 1930, anh đã xuất bản một trong những tác phẩm hay nhất của mình, cuốn tiểu thuyết có yếu tố tự truyện Trường học (Школа), kể về tình cha con, tình đồng chí, khi cả người cha và con trai của mình cùng cầm súng chiến đấu vì chính nghĩa và tương lai tốt đẹp mà họ cùng thực sự tin tưởng. Nhân vật chính của cuốn sách, là con trai của một người lính, cậu bé tên là Boris Girikov, cũng là người kể chuyện. Có thể dễ dàng nhận ra hình bóng của chính là Arkady Gaidar trong nhân vật Boris.

Trường học lập tức trở thành một cuốn sách thiếu nhi phổ biến nhất. Trẻ em ở mọi thị trấn và xóm làng Liên Xô đều đọc Gaidar.

Gaidar từng tâm sự “Có lẽ bởi tôi chỉ là một cậu bé khi nhập ngũ, tôi muốn kể lại với những chàng trai và cô gái thế hệ mới về cuộc sống và chiến đấu trong quân ngũ, biết mọi chuyện bắt đầu như thế nào và những điều diễn ra sau đó nữa”.

Khoảng đầu những năm 1930, một số bài phê bình về các tác phẩm của Gaidar đã xuất hiện trên báo chí Liên Xô thời kỳ đó, Konstantin Fedin, một tiểu thuyết gia có uy tín là người bảo trợ và cố vấn cho ông.

Các truyện ngắn Bí Mật Quân Sự (Военная тайна - 1935), Chiếc Chén Màu Xanh (Голубая чашка - 1936) và Số Phận Chú Bé Đánh Trống (Судьба барабанщика – 1939) lần lượt ra mắt công chúng. Và tiếp nối là thành công vang dội của tác phẩm nổi tiếng nhất của ông Timur và Đồng đội (Тимур и его команда - 1940). Nhân vật nam chính, là con trai của một chỉ huy Hồng quân, được đặt tên theo con trai của Gaidar, cũng mang những nét tính cách đặc biệt của con trai tác giả.

Năm 1939, Gaidar được trao tặng Huân chương Danh dự.

Sức hấp dẫn của một tác phẩm viết về những đứa trẻ đang tuổi thiếu niên mà đã biết sống đầy lòng vị tha, yêu nước bằng việc chăm sóc yêu thương những người yếu thế cô đơn sống quanh mình, bằng những công việc cụ thể mà không hề phô trương, đã tạo cảm hứng cho phong trào mang tên Timur trong các đội viên thiếu niên, nhi đồng khắp Liên xô thời bấy giờ.

Khi cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại nổ ra, Gaidar được cử ra mặt trận với tư cách là phóng viên đặc biệt của tờ Sự thật Komsomols. Vào mùa thu năm 1941, thời kỳ quân Đức giành được ưu thế trong cuộc chiến xâm lược Liên Xô, Gaidar và đồng đội bị bao vây, kẹt lại sau lưng địch. Gaidar gia nhập du kích địa phương, trở thành một xạ thủ súng máy. Trong các khoảng thời gian giữa các trận chiến, chia sẻ cuộc sống thiếu thốn và hiểm nguy với những người lính du kích, Gaidar giữ bên mình không rời cuốn nhật ký và vẫn viết phác thảo cho những tác phẩm văn học ông ấp ủ.

Vào ngày 26 tháng 10, Gaidar hy sinh trong trận chiến với các đơn vị SS của phát-xít Đức gần làng Lyuplyava. Sau cuộc chiến, đồng đội đã tìm thấy thi thể Gaidar và chôn cất ông bên cạnh tuyến đường sắt. Sau chiến tranh, hài cốt Gaidar đã được chuyển đến thị trấn Kanev của Ukraine, nơi tác giả của Bí Mật Quân Sự được chôn cất trên một ngọn đồi nhìn ra sông Dnieper. Giống như nhân vật cậu bé anh hùng trong tác phẩm cũng được chôn cất trên một ngọn đồi xanh nhìn ra sông xanh. Để giống như cách tác phẩm ghép lại…

“Khi những đoàn thuyền giong buồm qua, chúng vẫy chào cậu bé,

Khi những chiếc máy bay vút qua, chúng chắp cánh cho cậu bé,

Khi những đoàn xe lửa chạy qua, họ kéo còi chào cậu bé,

Khi những Đội viên Thiếu niên Tiên phong diễu hành qua,

Các bạn chào mừng cậu.”

Tượng đài đầu tiên tại Matxccơva được xây dựng để vinh danh một nhân vật văn học, chính là nhân vật cậu bé mà Gaidar đã viết nên trong Bí Mật Quân Sự.

Arkady Gaidar đã không sống đủ lâu để viết được những tác phẩm vĩ đại nhất của mình. Thế nhưng những tác phẩm của ông đã viết ra bằng vốn sống thật sự của mình, bằng niềm tin thật sự của trái tim và khối óc của mình, đã được đọc với niềm say mê và yêu thích trọn vẹn. Bởi Gaidar mang lại cho người đọc của mình, cả người lớn và trẻ em ý nghĩa của những khái niệm như Danh dự, Táo bạo và Sự thật.

 

 


[1] There are conflicting evidences as to the date of Gaidar's birth. In a diary he cited it as 9 February 1904 (old style), according to his sister Natalya's memoirs it was 9 January.

[2]> Jump up to:a b c d e f Arkady Gaidar. Biography. Timeline. Works by Arkady Gaidar in 4 volumes. Detskaya Literatura. Moscow, 1964. Vol. 4. Pp 261–272.

[3] Gribanov, Vladimir. "Аркадий Гайдар: романтика прицельного выстрела" ("Arkady Gaidar: Romance of an Aimed Shot"). Аргументы и факты (Argumenty i Fakty). 22 October 2002. Argumenty i Fakty. Retrieved 26 February 2009. http://gazeta.aif.ru/online/tv/119/tg15_01 ‹See Tfd›(in Russian)

[4] "Arkady Gaidar". www.gaydar.net.ua. Archived from the original on 23 October 2013. Retrieved 13 January 2014.

[5] ^ Jump up to:a b c d e "Arkady Gaidar". www.gaydar.net.ua. Archived from the original on 23 October 2013. Retrieved 13 January 2014.

[6] Arkady Gaidar. Biography. Timeline. Works by Arkady Gaidar in 4 volumes. Detskaya Literatura Publishers. Moscow, 1964. Vol. 1. Pp. 38.

[7] "Arkady Gaidar". www.gaydar.net.ua. Archived from the original on 23 October 2013. Retrieved 13 January 2014.

 

Tác Phẩm Của Arkady Gaidar

Tất cả tác phẩm

Các tác giả khác