Bộ sách “Vang danh nghề cổ” - bộ tranh truyện về các làng nghề truyền thống do Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành vừa vinh dự nhận giải C - Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII (2025).
Trên khắp dải đất hình chữ S, mỗi vùng đất đều mang trong mình một nghề truyền thống - nơi kết tinh bàn tay khéo léo, trí tuệ và tâm huyết của nhiều thế hệ người Việt. Từ khung cửi dệt lụa ở miền Tây, lò gốm nung đất đỏ miền Trung, đến tiếng búa rèn vang lửa nơi đồng bằng Bắc Bộ… tất cả đã tạo nên một bản sắc văn hóa làng nghề phong phú và bền bỉ theo thời gian.
Bộ sách "Vang danh nghề cổ".
Những câu chuyện ấy được kể sinh động và gần gũi qua bộ tranh truyện “Vang danh nghề cổ” do Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành, gồm 10 cuốn, giới thiệu nhiều làng nghề nổi tiếng như xứ lụa Tân Châu - nơi tạo ra huyền thoại lụa Lãnh Mỹ A (An Giang); làng rèn Vân Chàng (Nam Định) có lịch sử hơn bảy thế kỷ; làng gốm Bàu Trúc (Ninh Thuận) - nơi gìn giữ kỹ thuật nung gốm lộ thiên cổ xưa; đảo ngọc Phú Quốc với nghề làm mắm trứ danh… Bộ sách đã vinh dự nhận giải C - Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII (2025), khẳng định giá trị văn hóa và giáo dục mà tác phẩm mang lại.
“Vang danh nghề cổ” nhận giải C - Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII (2025).
Điểm đặc biệt của bộ sách là cách tiếp cận câu chuyện làng nghề thông qua góc nhìn của trẻ thơ. Nhân vật chính đồng hành xuyên suốt các tập truyện là cô bé An lém lỉnh, thông minh và ham học hỏi. Qua câu chuyện gợi mở về những đồ dùng gần gũi trong nhà hay những kỷ niệm của gia đình, bé An đã có cơ hội cùng ông bà, bố mẹ có những chuyến trải nghiệm đầy thú vị tại các làng nghề truyền thống ở khắp các tỉnh thành trên cả nước.
Ở mỗi vùng đất, gia đình An ghé thăm các xưởng nghề, gặp gỡ nghệ nhân và lắng nghe họ kể về quy trình tạo ra những sản phẩm thủ công truyền thống. Từ hoạt động nhuộm lụa Lãnh Mỹ A ở Tân Châu, rèn dao kéo ở Vân Chàng, chạm bạc ở Đồng Xâm, đến làm gốm Bàu Trúc hay ủ chượp nước mắm ở Phú Quốc… những công đoạn vốn mang tính chuyên môn, đặc thù được kể lại bằng ngôn ngữ bình dị, gần gũi, phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi.
Bên cạnh đó, mỗi cuốn sách còn mở ra bức tranh văn hóa rộng hơn của làng nghề. Đó là câu chuyện về lịch sử hình thành, tục thờ tổ nghề, các lễ hội truyền thống, hay những đổi thay của làng nghề trước nhịp sống hiện đại. Qua từng trang sách, người đọc không chỉ thấy vẻ đẹp của làng nghề thủ công truyền thống, mà còn cảm nhận được đời sống văn hóa phong phú của một cộng đồng đã gìn giữ lửa nghề qua nhiều thế hệ.
Bộ sách giới thiệu quy trình thủ công dí dỏm, tôn vinh nghệ nhân và khơi dậy lòng tự hào bảo tồn di sản văn hóa trong thế hệ trẻ.
Hình ảnh minh họa được xây dựng với gam màu rực rỡ, tươi sáng, mang phong cách mỹ thuật gần gũi và đậm chất Việt. Bên cạnh phần nội dung được đầu tư kỹ lưỡng, yếu tố thị giác đóng vai trò quan trọng tạo nên sức hút riêng cho bộ sách. Những bức tranh không chỉ sinh động, giàu cảm xúc mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với tính chính xác về văn hóa, từ trang phục, công cụ đến không gian làng nghề. Đặc biệt, quá trình minh họa đòi hỏi sự cân bằng tinh tế giữa tính chuẩn xác và tính hấp dẫn đối với độc giả nhỏ tuổi, đảm bảo vừa truyền tải đúng giá trị truyền thống, vừa giữ được sự gần gũi, dễ tiếp cận.
Bộ sách có minh họa tươi sáng, gần gũi, mang đậm màu sắc Việt.
Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống đang dần đứng trước nguy cơ mai một, “Vang danh nghề cổ” không chỉ là một bộ tranh truyện dành cho thiếu nhi, mà còn là sợi dây nối liền quá khứ với hiện tại. Qua những câu chuyện mộc mạc và dí dỏm của cô bé An, các nghề thủ công Việt Nam hiện lên gần gũi và sống động, đồng thời gợi nhắc một thông điệp giản dị: nghề cổ chính là một phần không thể tách rời của bản sắc dân tộc. Từ đó, bộ sách trở thành một nhịp cầu giúp thế hệ trẻ tiếp cận di sản dân tộc một cách nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, góp phần quảng bá nền văn hóa lâu đời và giàu bản sắc của dân tộc Việt Nam.
Bích Ngọc