Làm thế nào để truyện tranh Việt Nam trở thành một ngành công nghiệp?

Chiều ngày 20/6/2026, không khí tại hội trường NXB Kim Đồng trở nên sôi động hơn thường lệ khi có sự góp mặt của các họa sĩ, biên tập viên, sinh viên mỹ thuật và những người yêu truyện tranh cùng hội tụ trong tọa đàm: Kiến Tạo Hệ Sinh Thái Sáng Tạo Truyện Tranh Cho Người Việt. Chương trình do NXB Kim Đồng phối hợp cùng Comicola và cộng đồng họa sĩ PunkgaMe tổ chức, với mong muốn tìm lời giải cho bài toán: làm sao để truyện tranh Việt  không chỉ dừng lại ở tiềm năng. 
Chương trình gồm hai phần chính: Tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt" và Workshop thực hành "Quy trình chuyển thể tác phẩm văn học sang truyện tranh."

(Từ phải sang) Hoạ sĩ Vũ Xuân Hoàn, hoạ sĩ Nguyễn Duy Hải và anh Nguyễn Khánh Dương chia sẻ trong toạ đàm "Kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo truyện tranh cho người Việt."

Mở đầu chương trình, họa sĩ Vũ Xuân Hoàn -  Phó trưởng phòng Kỹ thuật NXB Kim Đồng, người có hơn 20 năm kinh nghiệm làm việc tại NXB Kim Đồng khẳng định, nhu cầu của độc giả và tình yêu dành cho truyện tranh chưa bao giờ tắt. NXB Kim Đồng, với vai trò tiên phong, đã liên tục đầu tư và tổ chức các hoạt động tạo điều kiện để tác giả và độc giả được gặp gỡ, tương tác. Truyện tranh không chỉ là sản phẩm giải trí, mà còn là phương tiện lưu giữ và lan tỏa văn hóa Việt.
"Truyện tranh Việt Nam đang đi lên  nhưng để đi được xa, chúng ta cần nhiều hơn là tài năng cá nhân."

Anh Nguyễn Khánh Dương - nhà sáng lập Comicola và Comicola Academy thẳng thắn đưa ra vấn đề: Việt Nam có hàng triệu người yêu truyện tranh, nhưng số họa sĩ chuyên nghiệp lại quá ít. Nguyên nhân, theo anh, nằm ở cấu trúc thị trường: thị trường còn nhỏ, sức mua chưa đủ lớn để nuôi sống người sáng tác chuyên nghiệp. Thêm một thực tế là áp lực bản quyền đang buộc nhiều trang web phải dừng hoạt động, đó là khoảng trống thị trường lớn mà các họa sĩ nội địa có thể bước vào lấp đầy, nếu được chuẩn bị đủ.

Họa sĩ Nguyễn Duy Hải - đồng sáng lập PunkgaMe  nhấn mạnh thêm rằng: họa sĩ Việt Nam không thiếu kỹ năng, nhưng thiếu môi trường để phát triển chuyên nghiệp. Thiếu định hướng, thiếu tiêu chuẩn đầu ra, thiếu tác phong làm việc có hệ thống. Đây cũng là điểm mà cả ba diễn giả đều đồng thuận: kỹ năng vẽ đẹp không đủ để tạo nên một tác phẩm truyện tranh. Cái quyết định độc giả ở lại hay rời đi chính là năng lực kể chuyện,  khả năng dẫn dắt cảm xúc, xây dựng nhịp điệu và tạo ra bản sắc riêng không thể trộn lẫn.

Họa sĩ Nguyễn Duy Hải chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong workshop "Quy trình chuyển thể tác phẩm văn học sang truyện tranh"

Khi được hỏi về lộ trình cho người mới bắt đầu, họa sĩ Nguyễn Duy Hải chia sẻ cụ thể: quá trình từ chưa biết gì đến khi có thể tạo ra sản phẩm đủ chất lượng để tiếp cận thị trường thường kéo dài khoảng 2 năm hoặc hơn, tùy vào khả năng học hỏi của mỗi người. Những ai tìm được đúng nguồn tài liệu, có người đi trước định hướng sớm, sẽ rút ngắn đáng kể hành trình đó. 
Anh Nguyễn Khánh Dương bổ sung từ góc độ đào tạo tại Comicola Academy: phần vẽ chỉ chiếm chưa đến 50% tiêu chí, phần còn lại là kịch bản, nội dung, tư duy kể chuyện. Vì làm truyện tranh không khác gì làm đạo diễn: bạn kể một câu chuyện bằng hình ảnh, và khán giả không ở lại vì nét vẽ đẹp mà họ ở lại vì câu chuyện hút họ vào.

Các bạn trẻ quan tâm đến truyện tranh Việt Nam đã đặt ra nhiều câu hỏi cho khách mời

Chương trình còn được chào đón họa sĩ Trần Minh Đức – mangaka trực tiếp học tập và làm việc trong môi trường chuyên nghiệp tại Nhật Bản và họa sĩ Soe, một Mangaka đến từ đất nước mặt trời mọc. 
Theo anh Đức, điểm khác biệt lớn nhất giữa hai môi trường không nằm ở kỹ thuật, mà ở tư duy nghề: người sáng tác cần tách bạch rõ ràng giữa việc vẽ cho bản thân và vẽ để tiếp cận thị trường.
Từ góc nhìn của mangaka Soe, thành công của manga Nhật đến từ sự đơn giản,  dễ đọc, dễ hiểu, dễ lan tỏa chứ không phải từ sự phức tạp. Bản thân chị cũng bắt đầu bằng hàng loạt truyện ngắn trước khi đủ vững để bước vào các dự án dài hơi.

Hoạ sĩ Soe - mangaka người Nhật bản và hoạ sĩ Trần Minh Đức - một mangaka được đào tạo chuyên nghiệp tại Nhật Bản chia sẻ nhiều góc nhìn mới mẻ.

Trả lời câu hỏi liệu cấu trúc lặp lại có khiến độc giả chán, anh Đức dẫn ví dụ Conan, Doraemon, Shin - Cậu bé bút chì: người đọc không rời đi vì cấu trúc quen thuộc, họ ở lại vì yêu nhân vật. Hoạ sĩ Soe bổ sung: cấu trúc có thể nhất quán, nhưng cảm xúc phải được đẩy lên dần, đó là thứ giữ chân độc giả thật sự.

Truyện tranh Việt Nam đang có cơ hội phát triển tốt. Khó khăn lớn nhất không phải là thiếu tài năng mà là thiếu hệ sinh thái. Chính sự ủng hộ của cộng đồng, sự kết nối giữa các tổ chức, cá nhân, có môi trường đào tạo bài bản chuyên nghiệp cùng với những cơ hội thực chiến sẽ là chìa khóa mở ra tương lai cho thế hệ hoạ sĩ sáng tác truyện tranh tiếp theo.

Trần Tâm Nguyên